राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (NRLM) ही केंद्र सरकारची गरीबी निर्मूलन व ग्रामीण विकासासाठीची महत्त्वपूर्ण योजना आहे. या योजनेचा उद्देश ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबांना शाश्वत उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. स्वयं-सहायता गट (SHG) स्थापन करून महिलांना बचत व कर्ज सुविधा, कौशल्य प्रशिक्षण आणि उद्योजकतेस प्रोत्साहन दिले जाते. शेतीपूरक व्यवसाय, लघुउद्योग व स्वयंरोजगाराच्या माध्यमातून उत्पन्न वाढविण्यावर भर दिला जातो. या अभियानामुळे ग्रामीण महिलांचे सक्षमीकरण होऊन कुटुंबांचे आर्थिक व सामाजिक स्तर उंचावण्यास मदत होते.

📌 उद्देश:
राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (NRLM) हे केंद्र सरकारचे महत्त्वाचे गरीबी निर्मूलन व स्वयंसहाय्यता आधारित अभियान आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबांना शाश्वत उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध करून देणे आणि त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवि

📌 अर्ज प्रक्रिया:
NRLM/उमेद अभियानासाठी थेट “ऑनलाइन अर्ज फॉर्म” नसतो.या अभियानात सहभागी होण्यासाठी स्वयंसहाय्यता गट (Self-Help Group — SHG) मध्ये सहभागी व्हावे लागते ज्याद्वारे पुढे पुढील लाभ/प्रकल्प उपलब्ध होतात. प्रक्रिया गावात Community Resource Person (CRP) किंवा SHG स

📌 पात्रता:
अर्जदार ग्रामीण भागातील रहिवासी असावा दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) किंवा सामाजिक-आर्थिक व जातीय जनगणना (SECC) यादीतील गरीब कुटुंबांना प्राधान्य दिले जाते. प्रामुख्याने ग्रामीण महिलांना स्वयं-सहाय्यता गट (SHG) स्थापन करून या योजनेत सहभागी होता येते. अनुसूचित ज

📌 आवश्यक कागदपत्रे:
आधार कार्ड / ओळखपत्र पत्ता पुरावा / व्हेरिफिकेशन दस्तऐवज बँक खातीचे तपशील ग्रामीण रहिवासी निशाणी/राज्य-आधारित योग्य कागदSHG सदस्यत्व संबंधित दस्तऐवज (SHG नोंदणी कार्ड) कागदपत्रे स्थानिक अभियान कार्यालयात विचारल्याप्रमाणे बदलू शकतात.

📌 लाभ व अनुदान:
राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियानामुळे ग्रामीण भागातील महिलांचे स्वयं-सहाय्यता गट (SHG) स्थापन होऊन त्यांना आर्थिक व सामाजिक सक्षमीकरणाची संधी मिळते.या योजनेअंतर्गत स्वयं-सहाय्यता गटांना फिरता निधी (Revolving Fund) आणि सामुदायिक गुंतवणूक निधी (Community Investment Fund) दिला जातो.

ऑनलाइन संकेतस्थळ : https://msrls.nic.in/

राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (National Rural Livelihoods Mission – NRLM) हे केंद्र सरकारचे महत्त्वाचे गरीबी निर्मूलन अभियान असून ते ग्रामीण विकास मंत्रालयामार्फत राबविले जाते. या योजनेचा मुख्य उद्देश ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबांना संघटित करून त्यांना शाश्वत उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. या अभियानाला “आजीविका” असेही म्हणतात.

📞 संपर्क माहिती

• संपर्क व्यक्ती: ग्रामपंचायत अधिकारी. ग्रामपंचायत कार्यालय
• कार्यालय: ग्रामपंचायत
• संपर्क क्रमांक: -

फोटो / व्हिडिओ गॅलरी